Piecza naprzemienna – kiedy sąd może ją orzec i co oznacza dla dziecka.
Piecza naprzemienna (współdzielona, według projektu zmian do ustawy Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy) jest jednym ze sposobów sprawowania opieki nad dziećmi w sytuacji separacji lub rozwodu rodziców i polega na wspólnym, naprzemiennym sprawowaniu tej opieki. Rodzice sprawują opiekę w ustalonych cyklach czasowych, nie muszą to być cykle równe. W ostatnich latach piecza naprzemienna coraz częściej pojawia się porozumieniach rodzicielskich oraz w rozstrzygnięciach sądów powszechnych. Jednak nadal nie jest to forma dominująca sposobu sprawowania opieki nad dziećmi.
Obecnie trwają prace legislacyjne mające wprowadzić do Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego oraz Kodeksu Postępowania Cywilnego stosowne postanowienia dotyczące pieczy współdzielonej. Wprowadzenie projektowanych uregulowań prawnych ma na celu przyczynienie się do zwiększenia liczby przypadków, w których zostanie zastosowana reguła równości w zakresie praw i obowiązków rodzicielskich po rozstaniu rodziców. Takie rozwiązanie, zdaniem ustawodawcy, pozwoli również zmniejszyć negatywne skutki rozwodu lub rozstania dla dziecka, zapewniając mu stabilność emocjonalną i ciągłość relacji z obojgiem rodziców. Przeczytaj projekt ustawy
Aby sąd mógł orzec pieczę naprzemienną muszą zostać spełnione pewne warunki.
Przede wszystkim, sąd orzekając o władzy rodzicielskiej i kontaktach z dziećmi zawsze kieruje się dobrem dzieckiem. Jest to jak najbardziej zasadne, ponieważ sprawom rozwodowym i separacyjnym towarzyszy co do zasady ogrom emocji, które niestety często nie pozwalają na podejmowanie racjonalnych decyzji.
Dla możliwości orzeczenia pieczy naprzemiennej jako formy sprawowania opieki nad dziećmi rodzice muszą pozostawać w poprawnych kontaktach. Muszą potrafić rozmawiać ze sobą, przynajmniej w sprawach dotyczących ich wspólnych dzieci. W konsekwencji, silny konflikt pomiędzy rodzicami wykluczy możliwość orzeczenia pieczy naprzemiennej.
Kolejnym warunkiem jest zapewnienie dzieciom względnie stałego środowiska życia, co oznacza że rodzice nie mogą mieszkać od siebie w zbyt dużej odległości. Chyba, że rodzice zdecydują o tym, że dzieci zostają w jednym, stałym mieszkaniu a to rodzice wprowadzają się na swój czas do dzieci. Takie sytuacje też się zdarzają. Jednak jeżeli dzieci miałyby mieszkać w ramach pieczy naprzemiennej raz u jednego a raz u drugiego rodzica, sądy wezmą pod uwagę odległość pomiędzy miejscami zamieszkania i wpływ tego na odległość od szkoły/przedszkola czy miejsc, do których dzieci uczęszczają na zajęcia dodatkowe.
Nie bez znaczenia są także metody wychowawcze stosowane przez rodziców. Jeżeli są one biegunowe odmienne, może stanowić to negatywną przesłankę dla orzeczenia pieczy naprzemiennej.
Najważniejszą zasadą w sprawach rodzinnych jest zawsze dobro dziecka, a nie równość praw rodziców. Należy mieć też na uwadze potrzeby dzieci w zakresie kontaktów z pozostałą rodziną obojga rodziców, w szczególności z dziadkami. Alienowanie dzieci od bliskich jest mocno krzywdzące i powoduje negatywne konsekwencje dla prawidłowego rozwoju dzieci.
W przypadku zgodnej decyzji rodziców co do wybory tej formy opieki nad dziećmi, przy spełnieniu warunków pozwalających na zapewnienie dzieciom optymalnych warunków do rozwoju, warto skorzystać z pomocy mediatora w celu sporządzenia stosownej ugody wraz z planem kontaktów. Taka ugoda załączona do pozwu o rozwód lub separację bądź do wniosku o ustalenie bądź zmianę sposobu wykonywania kontaktów z dziećmi, znacznie usprawni postępowanie sądowe.
